Վահե Դավթյան․ ՍԱ ՊԱՐԶԱՊԵՍ ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ՎԱՏՆՈՒՄ Է՝ ԱՌԱՆՑ ՎԵՐԱԴԱՐՁԻ
Հայաստանում մեկ շնչին ընկնող պետական պարտքը հասել է 4700 ԱՄՆ դոլարի՝ նախորդ տարվա 4200 ԱՄՆ դոլարի համեմատ։ Սա ցավալի փաստ է, որը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես մեկանգամյա երևույթ, այլ որպես համակարգային խնդրի ախտանիշ։
Պարտքը աճում է մի տնտեսությունում, որտեղ գնալով քայքայվում է արդյունաբերական բազան և թուլանում ժողովրդագրական դինամիկան։ Սակայն ամենահոգնեցնողը այն է, որ այս պարտքը չի վերածվում տնտեսական արդյունքի։
Չկա որակական տնտեսական փոփոխություն։ Չկա արտադրողականության աճ։ Չկա հավելյալ արժեք ստեղծող ճյուղերի զարգացում։ Բացեք վերջին տարիների տնտեսական վիճակագրությունը և կտեսնեք, որ ցուցանիշները հիմնականում մնում են անփոփոխ։
Այսպիսով, կապիտալ ծախսերի հիմնական մասը, որոնց արդյունքները պետք է դառնան տնտեսական աճի հիմնաքարը, փաստորեն վատնվում է։ Մեր աչքի առաջ քանդվում է ասֆալտը, արագ քայքայվում են ենթակառուցվածքները, իսկ կառուցվում են ցուցադրական, բայց անկենսունակ նախագծեր։
Սա պարզապես միջոցների վատնում է՝ առանց վերադարձի։ Պարտքը դառնում է ոչ թե զարգացման ռեսուրս, այլ քաղաքական գործիք՝ բյուջեի անցքերը փակելու, պետության սոցիալական ֆունկցիան կատարելու և կարճաժամկետ ՛՛արդյունքներ՛՛ ցույց տալու համար։
Այո, debt-to-GDP հարաբերակցությունը դեռ չի անցնում կարմիր գիծը՝ 47,3%՝ սահմանված 50% թիրախային ցուցանիշի պայմաններում։ Բայց սա մակերեսն է։ Խորքում ձևավորվում է իրական ռիսկը՝ պարտքի բեռը տեղափոխվում է բիզնեսի, տնային տնտեսությունների և ապագա հարկատուների վրա՝ առանց համապատասխան տնտեսական վերադարձի։
Որքան երկար շարունակվի այս մոդելը, այնքան ավելի թանկ է լինելու դրա հետևանքների գինը։ Այս պարտքը, որը պետք է ծառայեր որպես ներդրում ապագային, փաստորեն դառնում է ապագայի սպառողների վրա դրված ծանր բեռ։
You may also like
