Պուտինի հայտարարությունը պետք է դիտարկել որպես ապագայի վտանգավոր նախանշում
Մոսկվայի կողմից արձանագրված միտքը, որ Արցախի հարցում ստեղծված նոր իրողությունների հիմքում ոչ միայն արտաքին ճնշումներն են, այլև պետական մակարդակում կայացած քաղաքական որոշումը, պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես անցյալի գնահատական, այլ որպես ներկայի կոշտ արձանագրում և ապագայի վտանգավոր նախանշում։
Արցախի հարցը, որը մինչև վերջին քայլերը հայկական իշխանությունների կողմից դիտարկվում էր որպես ինքնորոշման և ժողովրդի անվտանգության խնդիր, այժմ ներկայացվում է բացառապես որպես Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության հարց։ Այս փոփոխությունը, որը կատարվել է պետական մակարդակում, ունի խորը և բազմաշերտ հետևանքներ։
Այս տրամաբանության մեջ, երբ պետությունը սեփական ձեռքով վերացնում է խնդրի միջազգային-իրավական սուբյեկտայնությունը և ընդունում հակառակ կողմի տարածքային ամբողջականության օրակարգը՝ առանց ապահովելու իր ժողովրդի անվտանգությունն ու իրավունքները, հենց ինքն էլ սահմանափակում է նաև արտաքին անվտանգության մեխանիզմների կիրառելիությունը։ Իրավիճակը դառնում է այնպիսին, որ միջազգային և դաշնակցային հարթակներում դրա պաշտպանությունը դառնում է գրեթե անհնար։
Այս համատեքստում ակնհայտ է դառնում, որ «խաղաղության օրակարգը», որի ներքո արվել են նման քայլերը, իրականում հանգեցրել է հայկական կողմի դիրքերի համակարգային թուլացման։ Արցախը այս տրամաբանության մեջ դադարում է լինել պայքարի և իրավունքների հարց և վերածվում է փակված էջի՝ առնվազն պետական մակարդակում։
Սակայն պետք է հասկանալ, որ քաղաքական որոշումներով հնարավոր է փոխել ձևակերպումները, բայց ոչ իրականությունը։ Արցախի հարցը չի կարող փակվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի տեղահանված ժողովրդի իրավունքների, անվտանգության և վերադարձի հարցը։ Իսկ այդ հարցերը, անկախ քաղաքական հայտարարություններից, շարունակում են մնալ միջազգային օրակարգի մաս։
Հետևաբար, Պուտինի այս հայտարարությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես անցյալի գնահատական, այլ որպես ներկայի կոշտ արձանագրում և ապագայի վտանգավոր նախանշում։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչ է տեղի ունենում, երբ պետական քաղաքականությունը հրաժարվում է սեփական օրակարգից։ Այս իշխանությունների իշխանավարումը ուղիղ վտանգ է Հայաստանի Հանրապետության լինելիությանը։
You may also like
