Հայաստանի քաղաքական դաշտի նոր քարտեզը
Հայաստանի ներկայիս քաղաքական իրավիճակը բնութագրվում է ոչ թե ընդդիմության պարզ ակտիվությամբ, այլ չորս հստակ քաղաքական բևեռների բյուրեղացմամբ։ Այս փոփոխությունը, որը դեռևս վաղուց նախազգուշացրել էր երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, ցույց է տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանի վարչակարգին, որը հենվում է Թուրքիայի տոտալ աջակցության վրա, պետք է դիմակայի ոչ թե ամորֆ զանգված, այլ կոնկրետ, բովանդակային դաշինքներ։
Այս ընդդիմադիր դաշտի նոր ճարտարապետությունը ձևավորվում է որպես իշխանության կողմից ստեղծված «զիջումների ուղղահայացի» համակարգային ապամոնտաժման արդյունք։ Վերջին շաբաթների հիմնական արդյունքն այն է, որ Հայաստանում ստեղծվել է մի իրականություն, որտեղ իշխանության համար գրեթե անհնար կլինի ստել ընտրազանգվածին՝ խոսելով «այլընտրանքի բացակայության» մասին։
Այս նոր իրականության հիմնաքարը Սամվել Կարապետյանի «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության պաշտոնական ձևավորումն է։ Կուսակցության համագումարը տեղի է ունեցել ռազմավարական առումով ճիշտ ժամանակահատվածում՝ ամբողջությամբ փակելով ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցի մեդիա օրակարգը։ Մինչ պաշտոնական Երևանը փորձում էր արարողակարգային հանդիպումները ներկայացնել որպես «բեկում», ներքին քաղաքական դաշտը ողողվեց Սամվել Կարապետյանի դեմքով՝ որպես այս բևեռի հիմնական թեկնածու։
Կարապետյանի դաշինքը, որը դիտարկվում է որպես այս բևեռի վարչապետի հիմնական թեկնածու, քաղաքականություն է բերում պրագմատիզմի և ռեսուրսայնության գործոնը։ Սա ուղղակի մարտահրավեր է Փաշինյանի տնտեսական անկարողությանը։ Այստեղ մենք տեսնում ենք տեխնոկրատական կառավարման և տնտեսական ինքնաբավության հայտ, ինչը օրհասական է այն պայմաններում, երբ վարչակարգը երկիրը դնում է թուրքական լոգիստիկ նախագծերից ուղղակի կախվածության մեջ։
Երկրորդ բևեռը ձևավորվում է Արման Թաթոյանի շուրջ։ Նրա դաշինքի ձևավորումը և միավորումը «Շանթ» դաշինքի հետ խաբված ընտրազանգվածի վերադարձի քայլ է։ Երկար ժամանակ արևմտյան արժեքներին կողմնորոշված քաղաքացիների զգալի մասը գտնվում էր «Փաշինյանի կլիենտուրայի»՝ այնպիսի գործիչների գերության մեջ, ինչպիսիք են Արամ Սարգսյանը կամ Արման Բաբաջանյանը։ Այս քաղաքական գործիչները հաջողությամբ «նմանակում էին» արևմտամետ վեկտորը, սակայն իրականում սպասարկում էին գործող վարչակարգի շահերը և արդարացնում նրա ցանկացած ձախողում։ Այսօր այդ մարդկանց համար հայտնվել է իրենց պոտենցիալ դաշինքը։ Թաթոյանը կփորձի իր շուրջը համախմբել նրանց, ովքեր հիասթափվել են «հեղափոխական» կարգախոսներից, բայց պատրաստ չեն իրենց ասոցացնել ավանդական ընդդիմության հետ։ Այս բևեռը կարևոր է հենց Փաշինյանի արբանյակներից ընտրական ձայներ «խլելու» իր ունակությամբ։
Երրորդ բլոկը ձևավորվում է Գագիկ Ծառուկյանի և նրա կուսակցության շուրջ։ Ծառուկյանը «բեմ է» բերում սոցիալական շեշտադրումներ՝ դիմելով շարքային քաղաքացուն, ում բարեկեցությունը կտրուկ նվազում է Փաշինյանի «տնտեսական հրաշքի» ֆոնին։ Միևնույն ժամանակ, գաղափարական կորիզ կարող են դառնալ այն ուժերը, որոնք վերջին տարիներին Հայաստանի մի շարք մարզերում ընտրություններին մասնակցությամբ ցույց տվեցին իրենց անզիջում կեցվածքը Փաշինյանի այն քաղաքականության հանդեպ, որն ուղղված է ազգային շահերի մոռացությանը և ինքնության խաթարմանը։
Չորրորդ բևեռը երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի շուրջ ձևավորվող քաղաքական ուժն է, որն այս բոլոր տարիների ընթացքում պահում էր քաղաքական ռազմաճակատը և թույլ չէր տալիս վարչակարգին վերջնականապես ամայացնել քաղաքական դաշտը։ Երկրորդ նախագահը ճիշտ դուրս եկավ իր տեսլականում. Հայաստանին պետք է բազմաբևեռ ընդդիմություն, որտեղ յուրաքանչյուր դաշինք աշխատում է հասարակության իր սեգմենտի հետ՝ ոչ թե խանգարելով, այլ լրացնելով միմյանց։
Այսօրվա իրավիճակը ոչ թե իշխանության «շրջափակումն» է դասական իմաստով, այլ Փաշինյանի շուրջ քաղաքական վակուումի ստեղծումը։ Իշխանություններն այլևս չեն կարող բոլոր ընդդիմադիրներին անվանել «ռևանշիստներ», որովհետև նրանց դեմ կանգնած են թե՛ խոշոր գործարարներ, թե՛ իրավապաշտպաններ, թե՛ ազգային շարժումներ և թե՛ խոշոր պետական գործիչներ։ Փաշինյանի վարչակարգը, որը հենվում է Թուրքիայի արտաքին աջակցության վրա, բախվել է նրան, ինչին ամենաքի
You may also like
