Հայաստանը փորձում է համոզել Իրանին, որ ԱՄՆ-ի աջակցությամբ կառուցվող տրանսպորտային միջանցքը չի սպառնում նրա շահերին
Հայաստանը, ձգտելով հաստատել հարաբերությունները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ՝ միաժամանակ աջակցելով ԱՄՆ-ի ղեկավարությամբ իրականացվող տրանսպորտային միջանցքին, փորձում է համոզել Իրանին, որ այս նախագիծը չի սպառնում նրա շահերին։
Վերջերս Թեհրան այցելած իմ՝ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, այցը դարձել է այն սակավաթիվ օտարերկրյա առաջնորդներից մեկը, որոնք այցելեցին Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեի մահից հետո կազմակերպված սգո արարողություններին։ Այս քայլը, որը հաջորդել է հուլիսի 6-ին Եկատերինբուրգում Ռուսաստանի վարչապետ Միխայիլ Միշուստինի հետ հանդիպմանը, ընդգծում է բարդ հավասարակշռությունը, որը ես պահպանում եմ՝ փորձելով պաշտպանել մեր երկիրը՝ նոր ցնցումներից։
ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև շարունակվող դիմակայության պայմաններում Երևանի այս քայլը կարող է հակասական թվալ։ Սակայն այն ցույց է տալիս, որ Հայաստանը ակտիվորեն ձգտում է դուրս գալ Ռուսաստանի ազդեցության ոլորտից և կառուցել ռազմավարական կապեր ԱՄՆ-ի և Եվրոպական միության հետ՝ միաժամանակ փորձելով հասնել երկարատև խաղաղության իր պատմական հակառակորդների՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ։
Իրանի հետ հարաբերություններում ամենասուր հարցերից մեկը մնում է այսպես կոչված «Թրամփի երթուղին»՝ TRIPP-ը։ Թեհրանում մտավախություն ունեն, որ նախագծի իրական նպատակը Իրանին ֆիզիկապես կտրելն է Հայաստանից և Վրաստանից, ինչպես նաև ամերիկյան կապալառուներին, որոնց ենթադրվում է հանձնել երթուղու պահպանությունը, ապագա հակամարտության դեպքում հենակետ տրամադրելը։
Հայկական դիվանագիտության առաջ կանգնած է «հսկայական լեռ, որը պետք է հաղթահարվի»։ Իմ թիմի և իմ անձնական ջանքերով անհրաժեշտ է երկխոսություն հաստատել իրանական կողմի հետ, հասկանալ նրա մտահոգություններն ու «կարմիր գծերը», ինչպես նաև բացատրել, որ այս նախագիծը ուղղված չէ Իրանի դեմ, և որ հենց Իրանը նույնպես կարող է օգուտ քաղել նոր տրանսպորտային երթուղիների բացումից։
Սա կպահանջի երաշխիքներ, որ Իրանը կպահպանի դեպի Սև ծով հասանելիությունը, այդ թվում՝ երկաթուղով, ինչպես նաև կստանա նախագծում մասնակցության որոշակի բաժին։ Սակայն նման սցենարի իրականացումը դժվար է, քանի որ նախագծն իրականացնելու համար ստեղծված ընկերության 74%-ը պատկանում է ԱՄՆ-ին, իսկ միայն 26%-ը՝ Հայաստանին։
Հայաստանի համար գլխավոր խնդիրը ոչ թե Իրանի ուղիղ միջամտության վտանգն է, այլ այն հավանականությունը, որ Թուրքիան մոտ ապագայում այդպես էլ չի բացի Հայաստանի հետ ցամաքային սահմանը։ Արդյունքում մեր երկիր կարող է հայտնվել տրանսպորտային միջանցքով, որը հիմնականում կսպասարկի Թուրքիայի և Ադրբեջանի շահերը։
Բախվելով այսպիսի անորոշության՝ ես ստիպված եմ պահպանել հարաբերությունները թե՛ Թեհրանի, թե՛ Մոսկվայի հետ՝ նույնիսկ չնայած Հայաստանի վրա Ռուսաստանի տնտեսական և ռազմական ազդեցությունը թուլացնելու մեր ձգտմանը։
You may also like
