Թուրքիան վերածվում է Ասիա-Եվրոպա առևտրի հանգրվան՝ օգտվելով Հորմուզի նեղուցի ճգնաժամից
Հորմուզի նեղուցում տեղի ունեցող իրադարձությունների և համաշխարհային էներգետիկ զարկերակի անվտանգության սպառնալիքի ֆոնին Թուրքիան իրեն դիրքավորում է որպես համաշխարհային առևտրի կայունության կղզյակ՝ վերակենդանացնելով «Միջին միջանցք» անվանվող պատմական տրանսպորտային երթուղին։
Այս նախագծի ռազմավարական նշանակությունը Թուրքիայի համար կենսական է, քանի որ Իրանի և Միացյալ Նահանգների միջև լարվածության և Հորմուզի նեղուցի փակման սպառնալիքի հետևանքով ապրանքների և էներգակիրների ավանդական տրանսպորտային երթուղիներում առաջացել է աննախադեպ խաթարում։ Անկարան ձգտում է իր ձեռքը վերցնել Ասիայի և Եվրոպայի միջև ապրանքների տարանցման հոսքի վերահսկողությունը։
Այս նպատակով թուրքական իշխանությունները վերջերս սկսել են անձնագրային սպասարկման համակարգեր տեղադրել Հայաստանի հետ սահմանին գտնվող «Ալիջան» անցակետում։ Այս կետը, որը 32 տարի փակ էր մնացել, կարող է դառնալ «Միջին միջանցքի» ռազմավարական կայք և Ասիայի և Եվրոպայի միջև անխափան կապի հիմնական օղակը։
Այս միջանցքի տնտեսական հնարավորությունները զարմանալի են։ Եվրոպայի և Ասիայի միջև տարեկան ապրանքաշրջանառությունը հասնում է 3 տրիլիոն դոլարի, որի 90%-ն իրականացվում է երկար ծովային երթուղիներով՝ տևելով մոտ 40 օր։ «Միջին միջանցքը» կարող է այս ժամանակը կրճատել մինչև ընդամենը 12-15 օր, ինչը գրավել է նաև եվրոպացի պաշտոնյաների ուշադրությունը՝ որոնք այս ծրագիրը բնութագրել են որպես «խաղի կանոնները հիմնովին փոխող» նախագիծ։
Այս հավակնոտ տեսլականի իրականացումը հիմնված է երկու հիմնական նախագծերի վրա։ Առաջինը Իրաքի տարածքով անցնող «Զարգացման ճանապարհն» է, որը ենթակառուցվածքներում միլիարդավոր դոլարների ներդրումներ է պահանջում։ Երկրորդը՝ Հայաստանի տարածքով Թուրքիան ու Ադրբեջանը միացնող տրանսպորտային առանցքի ամրապնդումն է։ Թուրքական շինարարական ընկերություններ, ինչպիսիք են Կալյոնը (Kalyon), արդեն սկսել են երկաթուղիների շինարարության աշխատանքներն այս երթուղու երկու կողմերում։ Ըստ կանխատեսումների՝ աշխատանքների ավարտից հետո Միջին միջանցքով տարանցման ծավալը կարող է տարեկան 5-ից հասնել 20 միլիոն տոննայի։
Այսպիսով, Թուրքիան, խուսափելով Ուկրաինայում և Պարսից ծոցում տեղի ունեցող հակամարտությունների ուղղակի ներքաշվելուց, իր տարածքը ներկայացնում է որպես կայունության կղզյակ և անվտանգ հանգրվան ապրանքների և էներգիայի հոսքի համար։ Այնուամենայնիվ, ինչպես նշում են J.P. Morgan-ի ավագ վերլուծաբանները, այս երթուղին մնում է «անհասանելի անհրաժեշտություն»՝ Կասպից ծովով դանդաղ անցումների և բարդ մաքսային ընթացակարգերի պատճառով։
You may also like
