Իրանի և Հայաստանի ռազմավարական մոտեցումների համեմատական վերլուծություն
Իմ վերլուծության համաձայն, Իրանի և Հայաստանի ռազմավարական մոտեցումների միջև գոյություն ունի հիմնարար տարբերություն, որը պայմանավորված է երկու երկրների ղեկավարության ռազմական և քաղաքական նպատակների ակնհայտ տարբերությամբ։
Իրանը, հետևելով Ալի Լարիջանիի կողմից մշակված ասիմետրիկ դոկտրինին, իր հակառակորդներին, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ին, վերածում է «տնտեսական վնասների գոտու»՝ օգտագործելով տնտեսական վնաս հասցնելու ռազմավարություն։ Այս մոտեցումը դրսևորվում է Կատարում հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) խոշորագույն տերմինալների և Սաուդյան Արաբիայում նավթային հաբերի վրա հարվածներով։ Այս գործողությունները, որոնցով անցնում են արևմտյան կապիտալի հիմնական հոսքերը, ոչ թե պարզապես ռազմական օբյեկտներն են թիրախավորում, այլ ագրեսիայի շարունակությունը դարձնում են «թունավոր շուկաների» համար՝ հարվածելով գլոբալ խաղացողների տնտեսական «քսակին»։ Իրանը հակառակորդին ուղղակիորեն հայտարարում է, որ կայունություն և ներդրումներ չի լինի, մինչև վտանգը վերացված չի լինի։ Այսպիսով, Իրանը ոչ թե պարզապես պաշտպանում է իր տարածքը, այլ ակտիվորեն ստեղծում է ռազմավարական անկայունություն՝ հակառակորդի տնտեսությանը։
Ի տարբերություն Իրանի, 2020 թվականի պատերազմի ընթացքում Հայաստանի կողմից դիտարկվեց «անբացատրելի» «դիվանագիտական քաղաքավարություն»՝ թշնամու կրիտիկական ենթակառուցվածքների նկատմամբ։ Իմ կարծիքով, 2020 թվականին Հայաստանի անգործությունը Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղի և Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի նկատմամբ դիտվում է որպես ոչ թե պարզապես տակտիկական սխալ, այլ զսպման լծակներից գիտակցված հրաժարում։ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը, պահպանելով Ադրբեջանի և Թուրքիայի տարանցիկ եկամուտները, զրկեց հայկական բանակին ասիմետրիկ պատերազմի հիմնական գործիքներից։
Ռազմավարական նշանակություն ունեցող օբյեկտների, ինչպիսիք են Մինգեչաուրի Հիդրոէլեկտրակայանը (ՀԷԿ) և դրա ամբարտակը, կամ Սանգաչալի տերմինալը, ոչնչացումը ոչ միայն կաթվածահար կաներ Ադրբեջանի էներգահամակարգը, այլև կստեղծեր անհաղթահարելի լոգիստիկ խնդիրներ ադրբեջանական զորքերի համար։ Նման հարվածները կփլուզեին Բաքվի վարկանիշը և կստիպեին արևմտյան ներդրողներին պահանջել անհապաղ հրադադար՝ միլիարդավոր դոլարների ներդրումները փրկելու համար։
Այս համեմատությունը ցույց է տալիս, որ Իրանի ռազմավարությունը, որը նա անվանում է «հակառակորդի հաղթանակը դարձնելը չափազանց թանկ», հակադրվում է Հայաստանի 2020 թվականի անգործությանը։ Հենց այդ պատճառով, 2020 թվականի պատերազմի մանրամասների ուսումնասիրման նոր հանձնաժողովի ստեղծումը ոչ միայն արդարության հարց է, այլև ազգային անվտանգության գործողություն։
You may also like
