Իշխանությանը քննադատելու նոր սակագինը․ «Ուշադրությունից դուրս»
Արդարադատության նախարարությունը ներկայացրել է նոր նախագիծ, որի ընդունման դեպքում նախատեսվում է կիրառել տուգանքներ կամ քաղաքացիական պատասխանատվության միջոցներ ատելության խոսքի այն դրսևորումների համար, որոնք մինչ այժմ դուրս էին մնացել Քրեական օրենսգրքի կարգավորումներից։
Ըստ նախագծի՝ ատելության խոսք կամ վարքագիծ կհամարվի այն հրապարակային խոսքը, նյութը կամ վարքագիծը, որը նվաստացնում, ծաղրում, պիտակավորում կամ թիրախավորում է անձին կամ անձանց խմբին՝ իրենց որոշ հատկանիշների պատճառով։ Այս հատկանիշներն ընդգրկում են սեռը, ռասան, մաշկի գույնը, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումը, կրոնը, աշխարհայացքը, քաղաքական կամ այլ հայացքները, հաշմանդամությունը, տարիքը, լեզուն, գենետիկական հատկանիշները, ազգային փոքրամասնությանը պատկանելությունը, գույքային վիճակը, ծնունդը և այլն։
Անձը կամ անձանց խումբը, որոնց նկատմամբ հնչեցվել է ատելության խոսք կամ դրսևորվել է ատելության վարքագիծ, կունենան իրավունք դիմել դատարան՝ պահանջելով տուգանք կամ բարեկամական նպատակով փոխհատուցում։ Պատժի նվազագույն շեմը սահմանված է 1 միլիոն դրամ, իսկ առավելագույնը՝ 2 միլիոն դրամ։ Գործող օրենսդրությամբ ատելության խոսքի համար նախատեսված է միայն քրեական պատասխանատվություն, որն առաջիկայում կարող է համատեղվել նաև քաղաքացիական պատասխանատվության այս նոր միջոցներով։
Այս նախաձեռնության շուրջ առաջ են եկել մտահոգություններ։ Փաստաբանների գնահատմամբ՝ դժվար է հստակ սահմանել, թե ինչ կոնկրետ վարքագիծ կհամարվի «ատելության վարքագիծ»։ Փաստաբան Լուսինե Վիրաբյանը նշել է, որ դատարան դիմելուց հետո հայցվորը պետք է ապացուցի, որ իր հասցեին հնչած խոսքը վիրավորական է եղել։ Նրա դիտարկմամբ՝ այս ինստիտուտը Հայաստանում դեռևս չի կայացել, և նման օրենսդրական նախաձեռնությունը կարող է սահմանափակել ազատ խոսքը։
Հասարակական գործիչ Նաիրի Հոխիկյանը նույնպես մտահոգություն է հայտնել՝ նշելով, թե ով կքննի այս գործերը և արդյոք դրանք չեն մակագրվի իշխանության կամքը կատարող դատավորներին։ Նա հիշեցրել է դատավորի կողմից իշխանության կամքը կատարելու ամենավառ օրինակներից մեկը, երբ դատավորը, շրջանցելով Սահմանադրությունը, քրեական գործ է հարուցել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նկատմամբ։
Այսպիսով, նոր նախագիծը, որը նպատակ ունի պաշտպանելու անձանց և խմբերի իրավունքները, միաժամանակ առաջացնում է լուրջ հարցեր՝ կապված ազատ խոսքի սահմանափակման և դատական համակարգի անկախության հետ։
You may also like
