Թուրքիայի կողմից տարածաշրջանում նոր «Թուրան» ձևավորելու գործողությունների պլանը
Ադրբեջանի խորհրդարանը վավերացրել է Թուրքիայի հետ ռազմական անվտանգության փոխադարձ ամրապնդման հուշագիրը։ Այս փաստաթուղթը, որի համաձայն կողմերը պարտավորվում են միմյանց օգնություն ցուցաբերել ագրեսիայի դեպքում, ընդունվել է այն պայմաններում, երբ Թուրքիայի իշխող կուսակցությունը՝ «Արդարություն և զարգացում», ներկայացրել է իր «Թյուրքական աշխարհի տեսլականը» (Türk Dünyası Vizyon Belgesi) հայեցակարգային փաստաթուղթը։
Իմ կարծիքով, այս փաստաթուղթը, որը պատրաստվել է Էրդողանի նախագահության ներքո, Թուրքիայի կողմից տարածաշրջանում նոր «Թուրան» ձևավորելու գործողությունների պլանն է։ Այլ կերպ ասած, դա արդիականացված պանթյուրքիզմի կոնցեպցիան է, որը Թուրքիան իրականացնում է ռազմաքաղաքական և տնտեսական գործիքների միջոցով։
Այս գործընթացը դիտարկելու համար բավական է նայել մի քանի վերջին իրադարձությունների։ Թուրքիան պայմանավորվել է Թուրքմենստանի հետ՝ Անդր-կասպյան գազատար (Trans-Caspian Pipeline) կառուցելու հարցում։ Այս նախագիծը նախատեսում է Ռուսաստանին ու Իրանին այլընտրանքային ուղիներով (այսինքն՝ Կովկասով) գազ մատակարարել Կենտրոնական Ասիայից դեպի Եվրոպա։ Այս նախաձեռնությունը լիարժեք աջակցում են Արևմտյան գործընկերները, ինչը, իր հերթին, նշանակում է մեր տարածաշրջանում լարվածության նոր աճ։
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը նորից խոսում է «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին՝ փաստացի ներկայացնելով «ադրբեջանցիների վերադարձ» ծավալապաշտությունը որպես Հայաստանի առջև դրված նոր նախապայման։ Այս պահանջը, որը հակասում է միջազգային իրավունքին և Հայաստանի անվտանգությանը, ապահովվում է Թուրքիայի անվերպահանջ աջակցությամբ։
Այս ամենի ֆոնին, աշխարհի առաջատար պարբերականներից մեկը՝ The Economist-ը, իր զեկույցներից մեկում ներկայացրել է աշխարհի այն 7 հակամարտությունները, որոնք եկող տարի՝ 2026 թ., թեժանալու են։ Դրանց շարքում «անսպասելիորեն» հայտնվել է Հայաստան-Ադրբեջան հակամարտությունը։
Այսպիսով, վերլուծելով միայն այս 5 իրադարձությունը՝ հեշտությամբ կարելի է եզրակացնել, որ տարածաշրջանում հակամարտությունները սրվում են, իսկ պատերազմի հավանականությունը բարձրանում է։ Հարց է, թե ինչ է անում Հայաստանը այս պայմաններում։ Ինչպես միշտ, պատասխանը պետք է փնտրել ոչ թե արտաքին քաղաքականության, այլ ներքին իրավիճակի մեջ։
You may also like
