ԵՄ-ն կօգնի՞ Փաշինյանին կեղծել ընտրություններն
Իմ վերլուծությունը, որը ներկայացվել է «Վերնագիր» հեղինակային հաղորդման ընթացքում, վերաբերում է Հայաստանի ներկայիս քաղաքական իրավիճակի և 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին իշխող ուժերի կողմից ընտրվող ռազմավարությանը։
Հայաստանի քաղաքական լանդշաֆտը այսօր ավելի շատ հիշեցնում է արտաքին քաղաքական տեխնոլոգիաների ներդրման լաբորատորիա, քան կամքի արտահայտման ինքնիշխան դաշտ։ Պաշտոնական Երևանը, կարծես թե, վերջնականապես կողմնորոշվել է գոյատևման ռազմավարության հարցում՝ որոշելով ներմուծել իշխանության համար պայքարի այսպես կոչված «մոլդովական սցենարը»։
Այս ռազմավարության հիմքում Եվրամիության աննախադեպ ներգրավվածությունն է ընտրական և նույնիսկ սահմանադրական գործընթացներում։ Արարատ Միրզոյանի նամակը Բրյուսելին՝ հիբրիդային սպառնալիքներին արագ արձագանքման խումբ տեղակայելու խնդրանքով, պարզապես օգնության տեխնիկական հարցում չէ, այլ քաղաքական կողմնորոշման լիակատար փոփոխության հռչակագիր։ Խոսքը մի մեխանիզմի ստեղծման մասին է, որը թույլ կտա օրինականացնել արտաքին կառույցների միջամտությունը պետության ներքին գործերին՝ «ապատեղեկատվության» դեմ պայքարի պատրվակով։
Մոլդովայի փորձը, որտեղ ԵՄ-ի կողմից ֆինանսավորվող և կառավարվող խումբն աշխատում էր սոցիալական ցանցերում «ապատեղեկատվության բացահայտման» ուղղությամբ, Նիկոլ Փաշինյանի թիմի կողմից դիտարկվում է որպես ընդդիմադիր կոնտենտի չեզոքացնելու իդեալական գործիք։ Սակայն հայաստանյան իրականությունում այս առաքելությունը ռիսկ ունի վերածվելու շատ ավելի մասշտաբային մի բանի, քան պարզապես համացանցի մոնիտորինգն է։ Դիվանագիտական աղբյուրների համաձայն՝ եվրոպացի մասնագետների մանդատը կարող է դուրս գալ ընտրությունների շրջանակից և ընդգրկել նաև Հայաստանի նոր սահմանադրություն մշակելու գործընթացը։
Այսպիսով, երկրի հիմնական օրենքը վերաշարադրելու համար արտաքին արբիտրի օգտագործումը մի քայլ է, որը համաշխարհային պրակտիկայում ավանդաբար ազդարարում է պետության անցումը արտաքին կառավարման։ Նման քաղաքականությունը Հայաստանը վերածում է գործիքի երրորդ երկրների ձեռքում, որոնք հետապնդում են իրենց նեղ տարածաշրջանային շահերը՝ ի վնաս հայ ժողովրդի ազգային անվտանգության։
Հայաստանում ընթանում է նաև քաղաքական դաշտի զտման արշավ։ «Հանրապետություն» կուսակցության ղեկավար Արամ Սարգսյանի հայտարարությունները՝ անհրաժեշտության մասին արգելել Սամվել Կարապետյանի տրամաչափի խոշոր գործիչների մասնակցությունը ընտրություններին, վկայում են այն մասին, որ իշխանությունները այլևս չեն ձգտում պահպանել մրցակցային պայքարի պատրանքը։ Ամենաշատ ռեսուրսներ ունեցող մրցակիցներին վարչականորեն մեկուսացնելու փորձը իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ընտրական դիրքերի թուլության խոստովանությունն է։
Այս իրավիճակում ընդդիմության համար միակ կենսունակ ռազմավարությունը դառնում է արագ ադապտացումը և փողոցային գործընթացների «ինժեներիան»։ Փորձը ցույց է տալիս, որ «ցուցակային մեթոդի» կիրառումը, երբ կոալիցիան ընտրությունների է գնում իրավաբանորեն «մեկ մաքուր կուսակցության» բրենդի ներքո, կարող է արդյունավետ պատասխան դառնալ վարչական ճնշումներին։
Վերջնարդյունքում մենք տեսնում ենք, թե ինչպես է Հայաստանը վերածվում գլոբալ դիմակայության ասպարեզի, որտեղ Փաշինյանի թիմը փորձում է պահել իր աթոռները՝ վաճառելով երկրի աշխարհաքաղաքական վեկտորը։ ԵՄ-ի ներգրավումը որպես «թվային ոստիկանություն» և սահմանադրական ճարտարապետ վտանգավոր նախադեպ է, որը կարող է Հանրապետությունը վերածել երրորդ երկրների շահերի իրականացման գործիքի՝ զրկելով նրան մանևրելու հնարավորությունից կարևորագույն պատմական պահին։
Առաջիկա ընտրությունները կլինեն ոչ թե պարզապես քաղաքական գործիչների մրցակցություն, այլ հանրաքվե այն մասին, թե արդյոք Հայաստանը կպահպանի իր ինքնությունը, թե՞ կդառնա հերթական հրաձգարանը սոցիալական և քաղաքական փորձարկումների համար։
You may also like
